faye holding her hand to her right ear
CDCCymru yn Cyflwyno

Plethu/Weave: Ust

Cerddi Byrion a Ffilm Ddawns

Yn ‘Ust’ gan Fardd Cenedlaethol Cymru, Ifor ap Glyn, a dawnsiwr CDCCymru Faye Tan, archwilir y syniad o harmoni perffaith rhwng geiriau a symudiadau

Coreograffwr, dawnsiwr a golygwr: Faye Tan

Bardd: Ifor Ap Glyn

Faye headshot

Faye Tan
Cafodd ei geni yn Singapôr, a bu’n hyfforddi yn Academi Bale Singapôr ac Ysgol y Celfyddydau cyn graddio o Ysgol Rambert yn Llundain. Yna, ymunodd â Verve, cwmni ôl-radd Ysgol Dawns Gyfoes y Gogledd yn Leeds, gan berfformio gweithiau gan Anton Lachky, Athina Vahla ac Efrosini Protopapa. Ymunodd â Frontier Danceland (Singapôr) yn 2016, yn gweithio gyda choreograffwyr megis Shahar Binyamini, Thomas Lebrun, Edouard Hue, I-Fen Tung, Annie Vigier a Franck Apertet, ymysg nifer amrywiol o wneuthurwyr eraill. Roedd y gwaith a wnaeth yn Singapore hefyd yn cynnwys rhaglenni allgymorth, cydlynu rhaglen hyfforddi dawns ieuenctid Frontier Danceland, dysgu, coreograffu, marchnata digidol, fideograffeg a ffotograffiaeth. Ym mis Mai 2019 gweithiodd gyda Richard Chappell Dance (UK) ar y cynhyrchiad Silence Between Waves, gan berfformio a gweithio gyda thrigolion lleol o wahanol oedrannau a galluoedd yn Nyfnaint, cyn ymuno â CDCCymru i weithio ar y cynhyrchiad Rygbi: Annwyl i mi / Dear to Me ac wedyn fel dawnsiwr cwmni ym mis Rhagfyr 2019.

Ifor headshot

Ifor ap Glyn
Ganed a magwyd Bardd Cenedlaethol Cymru Ifor ap Glyn yn Llundain i rieni o Gymru. Mae'n fardd, cyflwynydd, cyfarwyddwr a chynhyrchydd sydd wedi ennill sawl gwobr. Yn awdur toreithiog, mae Ifor wedi ennill y Goron ddwywaith yn yr Eisteddfod Genedlaethol. Fel cyfarwyddwr teledu a chyflwynydd, mae wedi ennill sawl gwobr BAFTA Cymru am ei waith gan gynnwys cyfresi Lleisiau’r Rhyfel Mawr a Popeth yn Gymraeg. Mae Ifor wedi cynrychioli barddoniaeth Gymraeg ledled y byd yn yr iaith Gymraeg a Saesneg, yn fwyaf diweddar yn Camerŵn, Lithwania, China, Gwlad Belg, yr Almaen ac Iwerddon. Mae Bardd Cenedlaethol Cymru yn lysgennad diwylliannol ac yn rôl sy’n anrhydeddu rhai o’n hawduron mwyaf arloesol ac uchel eu parch. Dechreuwyd y cynllun yn 2005 ac fe’i rheolir gan Llenyddiaeth Cymru.

Ust Blog gan Ifor ap Glyn

Roedd y brîff gwreiddiol gan Gwmni Dawns Cenedlaethol Cymru a Llenyddiaeth Cymru yn un digon pen-agored. Rhoddwyd penryddid i bob bardd a dawnsiwr /wraig oedd wedi’u pario hefo’i gilydd, i ddyfeisio’u proses greadigol eu hunain, er mwyn archwilio sut y gallai dawns a barddoniaeth ddod at ei gilydd o fewn cyflwyniad fideo byr.

Y man cychwyn a awgrymwyd ar gyfer y cyweithiau hyn, oedd ‘cynghanedd’ - boed yn yr ystyr o dechneg farddol, neu yn yr ystyr ehangach o gytgord cerddorol - motif digon addawol gobeithio, ar gyfer archwilio’r berthynas rhwng dawns a barddoniaeth!

Trafodais y prosiect hefo Faye am y tro cyntaf ar ddechrau mis Mehefin, ac yn ystod ein sgwrs gyntaf, cytunon ni ar nifer o ganllawiau cychwynnol ar gyfer ein cywaith. Cytunwyd y bydden ni yn

  • defnyddio sain ambient, neu effeithiau sain, yn hytrach na cherddoriaeth, ar gyfer trac sain y cywaith
  • ceisio ymgorffori’r cyfieithiad Saesneg o’r gerdd ar y sgrin, fel rhan o’r estheteg gweledol, gyda’r geiriau’n ymddangos ac yn diflannu yn y bylchau fyddai’n cael eu fframio gan symudiadau Faye, a’r geiriau felly fel petai’n ymateb yn rhithwir i’r ddawns
  • gadael seibiau digonol wrth lefaru’r gerdd, fel na fydd y munud a brofir ar sgrin yn rhy  'brysur' (yn gorlethu’r gwyliwr gyda gormod yn digwydd yr un pryd wrth iddo/iddi orfod  'darllen' symudiadau a graffeg mewn gwahanol rannau o’r sgrin,tra’n gwrando hefyd)

Cytunon ni hefyd y dylai’r broses greadigol gychwyn hefo’r geiriau. Ar y dechrau doeddwn i ddim yn sicr a ddylai’r gerdd geisio archwilio’r syniad o gynghanedd farddol, gan ffocysu yn fwy arbrofol efallai ar sain, ac ar ail adrodd, gymaint ag ar yr ystyr? Ynteu  tybed  a ddylai fod yn fwy confensiynol o ran ei strwythur? Gyda awgrym o stori efallai? Dechrau, canol a diwedd?

Roedd y gerdd a ddaeth yn y diwedd, ‘ust ‘ rywle rhwng y ddau – yn gonfensiynol o ran ei strwythur, ond yn ceisio archwilio cysyniad! Mae’n ceisio archwilio’r synthesis rhwng ein dwy ffordd ddewisedig o fynegi ein hunain, a sut y gall y ddau gyfrwng hwn gloi hefo’i gilydd o fewn ein cywaith newydd. Neu a cheisio mynegi’r peth yn fwy cryno, (fel mae beirdd i fod i’w wneud!) - 'sut mae geiriau’n symud?' Mae ‘na gyffyrddiadau cynganeddol o fewn y gerdd, ond dim ond yn achlysurol -nid honno yw’r brif estheteg.

Yna dechreuodd Faye wneud i’r geiriau symud – ond wrth iddi ddechrau recordio a golygu ei dehongliad o’r gerdd, penderfynon ni y byddai cynnwys y cyfieithiad ar y sgrin yn trymlwytho’r elfen weledol yn ormodol, ac yn amharu ar y ddawns, yn hytrach nac ategu ati.

Roedd yn fraint cael gweithio hefo’n gilydd (er mai trwy facetime yn unig oedd hynny!), er mwyn cyd-gynhyrchu’r fideo gerdd/ddawns hon – gobeithiwn y gwnewch chi ei mwynhau!